Công chứng vi bằng là cụm từ được nhiều người sử dụng khi tìm hiểu về giao dịch nhà đất, giao nhận tiền hoặc xác lập chứng cứ. Tuy nhiên, đây là cách gọi không chính xác về mặt pháp lý, bởi công chứng và vi bằng là hai chế định có bản chất, chức năng và giá trị pháp lý khác nhau.
Theo quy định hiện hành, không có thủ tục pháp lý gọi là “công chứng vi bằng”.
Công chứng vi bằng là gì?
Trong thực tế, “công chứng vi bằng” thường được hiểu nhầm là việc lập vi bằng để thay thế cho công chứng hợp đồng, giao dịch.
Tuy nhiên, vi bằng là văn bản do Thừa hành viên trực tiếp chứng kiến và lập nhằm ghi nhận một sự kiện, hành vi có thật.
Trong khi đó, công chứng là hoạt động của công chứng viên nhằm chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của giao dịch và các nội dung thuộc phạm vi công chứng theo quy định pháp luật.
Vì vậy, không nên đồng nhất hai thủ tục này.
Vi bằng có thay thế công chứng được không?
Không.
Theo Nghị định 151/2026/NĐ-CP, vi bằng không thay thế văn bản công chứng, chứng thực hoặc văn bản hành chính khác.
Vi bằng chủ yếu có giá trị là nguồn chứng cứ để Tòa án và cơ quan có thẩm quyền xem xét khi giải quyết vụ việc.
Do đó, đối với giao dịch mà pháp luật bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực, các bên vẫn phải thực hiện đúng hình thức pháp luật quy định.
Phân biệt công chứng và vi bằng
Về người thực hiện
Công chứng do công chứng viên thực hiện theo pháp luật về công chứng.
Vi bằng do Thừa hành viên trực tiếp chứng kiến và lập. Từ ngày 01/7/2026, “Thừa hành viên” là tên gọi được sử dụng thay cho “Thừa phát lại”.
Về mục đích
Công chứng nhằm chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của giao dịch hoặc nội dung thuộc phạm vi công chứng.
Vi bằng nhằm ghi nhận khách quan một sự kiện, hành vi có thật mà Thừa hành viên trực tiếp chứng kiến.
Về giá trị pháp lý
Văn bản công chứng có giá trị pháp lý theo quy định của pháp luật về công chứng.
Vi bằng là nguồn chứng cứ để Tòa án và cơ quan có thẩm quyền xem xét, đồng thời có thể là một trong những căn cứ để thực hiện các giao dịch hợp pháp khác.
Có được công chứng mua bán nhà đất bằng vi bằng không?
Không nên hiểu rằng việc lập vi bằng có thể thay thế công chứng hợp đồng chuyển nhượng nhà đất.
Ví dụ, Thừa hành viên ghi nhận một sự kiện giao nhận tiền không có nghĩa vi bằng đó trở thành hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được công chứng.
Vi bằng cũng không tự làm phát sinh quyền sử dụng đất và không thay thế thủ tục đăng ký sang tên.
Đặc biệt, vi bằng không được sử dụng để hợp pháp hóa giao dịch nhà đất không đủ điều kiện theo quy định pháp luật.
Khi nào nên lập vi bằng, khi nào cần công chứng?
Nếu mục đích là ghi nhận hiện trạng tài sản, việc bàn giao, hành vi vi phạm hoặc một sự kiện thực tế thì có thể cân nhắc lập vi bằng nếu pháp luật cho phép.
Nếu giao dịch thuộc trường hợp pháp luật yêu cầu phải công chứng, chẳng hạn một số giao dịch chuyển nhượng bất động sản, các bên phải thực hiện thủ tục công chứng theo quy định.
Do đó, cần xác định đúng mục đích trước khi lựa chọn hình thức pháp lý.
Câu hỏi thường gặp về công chứng vi bằng
Có Văn phòng công chứng vi bằng không?
Không có loại hình tổ chức mang tên “Văn phòng công chứng vi bằng”. Công chứng và lập vi bằng được thực hiện bởi các chủ thể có thẩm quyền khác nhau.
Vi bằng có giá trị tại Tòa án không?
Có. Vi bằng được lập đúng quy định là nguồn chứng cứ để Tòa án và cơ quan có thẩm quyền xem xét khi giải quyết vụ việc.
Vi bằng mua bán đất có thay hợp đồng công chứng không?
Không. Vi bằng không thay thế hợp đồng chuyển nhượng có công chứng hoặc chứng thực khi pháp luật yêu cầu và cũng không thay thế thủ tục sang tên.
Kết luận
Công chứng vi bằng là cách gọi phổ biến nhưng không chính xác về mặt pháp lý. Công chứng và vi bằng là hai chế định khác nhau: công chứng thực hiện chức năng chứng nhận theo pháp luật về công chứng, còn vi bằng ghi nhận sự kiện, hành vi có thật và có giá trị là nguồn chứng cứ.
Vì vậy, cá nhân và doanh nghiệp cần lựa chọn đúng thủ tục để tránh nhầm lẫn, đặc biệt đối với các giao dịch liên quan đến nhà đất.
LIÊN HỆ TƯ VẤN
Nếu Quý khách cần tư vấn về công chứng vi bằng, lập vi bằng, giao dịch nhà đất hoặc giá trị pháp lý của vi bằng, Công ty Luật TNHH Hãng Luật Đại Huy Hoàng luôn sẵn sàng hỗ trợ.
CÔNG TY LUẬT TNHH HÃNG LUẬT ĐẠI HUY HOÀNG
🏢 Địa chỉ: Tầng 2, số 829 Huỳnh Tấn Phát, Phường Phú Thuận, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam.
📞 Hotline tư vấn:
- Tiếng Việt: +84 89 9352 777
- Tiếng Anh: +84 89 9351 777
🌐 Website: www.dhhlawfirm.vn
DHH Law Firm – Đồng hành pháp lý cùng doanh nghiệp và cá nhân, cung cấp giải pháp nhanh chóng, hiệu quả và đúng quy định pháp luật.
